یهودیان قبل از اسلام / حسینی چمانه ای
351 بازدید
تاریخ ارائه : 5/24/2014 8:25:00 AM
موضوع: سایر

یهودیان از عصر داود  و سلیمان (علیهما السلام) در فلسطین قدرتی به دست آورده و حکومت تشکیل داده بودند، اما مدتی پس از درگذشت سلیمان میان آن‌ها اختلاف افتاد و قلمرو آنان به دو بخش سامارای در شمال و یهودیه در جنوب تقسیم شد. سامارای در لشکرکشی‌های آشوریان به دست آن‌ها افتاد، اما یهودیه تا دوران دوم درخشش تمدن بابل به حیات خود ادامه داد.

در این عصر بنوکد نَصَر (بُخْت النَصْر) با کشورگشایی‌های خود به فلسطین رسید و با تسخیر این سرزمین حاکمی بر آن قرار داد و به بابل بازگشت. اما در غیاب او یهودیان شورش کردند. این بار بخت النصر به قصد نابودی یهود به فلسطین لشکر کشید و بسیاری را کشت و ده‌ها هزار تن را اسیر کرد. بخش بزرگی از یهودیان برای فرار از قتل و اسارت به منطقۀ حجاز گریختند و ضمن سکونت آنجا را آباد کردند.

با روی کار آمدن کورش هخامنشی و تصرف بابل از سوی او یهودیان از اسارت بابل آزاد شده و با کمک وی به فلسطین بازگشتند اما دیگر استقلال نداشتند و فلسطین بخشی از قلمرو ایران هخامنشی تلقی مى‌شد. پس از سلطه ی یونانیان بر قلمرو هخامنشیان و پیدایش امپراتوری روم و غلبه ی آنان بر یونانیان، فلسطین و یهودیان مقیم در آن تحت سیطره ی یونان و روم قرار گرفتند. جنگ یهودیان و رومیان بت‌پرست در سال هفتاد میلادی ـ که منجر به تخریب شهرهای فلسطین و هیکل سلیمان شد ـ و نیز رسمی شدن مذهب مسیحیت در قرن چهارم میلادی در امپراتوری روم و تعقیب و کشتار یهودیان به اتهام مشارکت در قتل عیسی (علیه السلام) موجب شد تا باز گروه‌هایی از یهود به جنوب فلسطین (سرزمین حجاز) مهاجرت نمایند.

بر خلاف گمان برخی که علاوه بر این امر جاذبه‌های اقتصادی منطقه ی عربی را از عوامل مهاجرت یهود به عربستان می‌دانند باید گفت به طور کلی دو عامل باعث این مهاجرت شده است:
1. گریز از تعقیب، کشته و یا اسیر شدن به دست دشمنان بابلی و رومی (بت پرست و مسیحی)؛
2. حضور در منطقۀ ظهور آخرین پیامبر ـ که طبق وعدۀ تورات حجاز بود ـ تا با ایمان آوردن به او بر تمام دشمنان خویش چیره گردند.

 
اگرچه حجاز در مسیر کاروان‌های تجاری بود، ولی یهودیانی که از دیرباز به مادیگری و راحت‌طلبی شهره بودند هرگز فلسطین را، كه ارض موعود الهى مى‌دانستند، با موقعیت مناسب اقتصادی (بازرگانی و کشاورزی) و آب و هوای مطلوب مدیترانه‌اى رها نمی‌کردند و به ناحیه‌ای که به هیچ وجه با فلسطین قابل مقایسه نبود مهاجرت نمی‌نمودند. بنا بر این انگیزه‌های اصلی مهاجرت آنان حفظ جان خود از گزند دشمنان و پیوستن به آخرین پیامبر به امید احیای دوران عظمت خود بود.

یهودیان مهاجر به مناطق یثرب، خیبر، تَیْماء و وادِی القُرى وارد شدند و مقیم گشتند. مسلم است كه در یثرب ابتدا یهودیان ساکن شده‌اند. بعدها وقتی دو قبیلۀ اوس و خزرج، از اعراب جنوبی که از یمن به سوی شمال مهاجرت می‌کردند، به این ناحیه رسیدند از یهود اجازه خواستند در کنارشان اقامت کنند، اما یهود بر آنان سخت گرفت؛ چنان که مالک جان و مال و ناموس‌شان شد. در چنین شرایطی عرب ها از یمن کمک خواستند. پادشاه یمن در حمایت از هم‌نژادان خود به یثرب لشکر کشید و به كشتار یهودیان دست زد. وی در صدد بود نسل آنان را براندازد، اما با سخن علمای یهود مبنی بر این‌که این سرزمین محل ظهور آخرین پیامبر است دست از کشتار برداشت و چند تن از آنان را با خود به یمن برد.

در اثر حضور علمای یهود گروهی از اهل یمن یهودی شدند و چندی بعد ذونَواس، پادشاه وقت یمن، دین یهود را در این سرزمین رسمی کرد. بنا به نظر برخی محققان انتشار مذهب یهود در یمن گسترده‌تر از حجاز بوده است. همچنین در آغاز اسلام یک کوچ یهودی به شهر طائف دیده می‌شود.